Aerodinamik qüvvə və quşlardakı proqramlaşdırılmış uçuş

ünyadakı cazibə səbəbi ilə, bütün cisimlər havaya buraxıldığında sürətli, ya da yavaş yerə düşər. Canlı, ya da cansız Yer kürəsindəki hər şey bu cazibənin təsirindədir. Ancaq quşlar Allahın bir möcüzəsi olaraq bu qüvvəyə müqavimət göstərə bilər və havada alçalıb yüksələrək uçar; manevr edər, ya da bəzən qanad çırpmadan süzülərlər. Quşların skeletindən ağciyərinə, lələklərinin düzülüşündən qanad formalarına Dqədər bütün detalları, uçmalarını təmin edəcək xüsusi quruluş və nizamla Pitsburq Universitetinin fiziki Karlo Rovelli maddənin mikroskopik quruluşunu təsvir etmək üçün tor kimi toxunmuş model təqdim edir. bir quş da, doğulduğu andan uçuş bacarığına sahib olar. Bala quş sanki uçuşa uyğun bir bədəni olduğunu bilirmiş kimi, özünü yüksəkdən aşağı uçması Uca Allahın ilhamıyla reallaşmaqdadır.

Nəhl surəsinin 79-cu ayəsində quşların havada necə dayandıqları bildirilərkən keçən ərəbcə “yumsikuhunne” ifadəsi, “onları düşürmür, onları tutur, onları saxlayır, onları çəkir” mənalarını verməkdədir. Bu söz “tutmaq, yaxalamaq və geri çəkmək” mənalarını verən “emseke” feilinin indiki geniş zaman halıdır. Bu sözlə Uca Rəbbimiz quşu havada tutduğunu, öz əmriylə uçurduğunu bildirməkdədir. Quşların uçması dövrümüzdə hələ də elm adamları üçün geniş araşdırma sahəsidir. Quşlardakı uçuşun mükəmməlliyini görən elm adamları təyyarə, reaktiv təyyarə kimi hava nəqliyyat vasitələrinin istehsalında birbaşa olaraq quşların quruluşunu və uçuş şəkillərini model götürməkdədirlər.

Nəhl surəsinin 79-cu ayəsində bir mənada quşların uçarkən, Allahın yaratdığı aerodinamik qanunlara tabe olduqlarına işarə edilmiş ola bilər (doğrusunu Allah bilir). Aerodinamika elmi, qatı cisimlərin hava kimi axıcı hal qarşısındakı davranışlarını araşdırır. Məsələn bir təyyarə havada hərəkət edərkən, hərəkətinə təsir edən fərqli qüvvələr ortaya çıxar. Təyyarənin planlandığı şəkildə hərəkət etməsi və gözlənilməz bir qüvvətlə ya da müqavimətlə qarşılaşmaması üçün, havanın göstərdiyi müqavimət qanunlarına qarşı təyyarə əvvəl yoxlanılır. Uzun sürən hesablamalar, ölçmələr, təcrübələr nəticəsində cismin havadakı hərəkəti planlanır.

Quşlar isə aerodinamika elminin prinsiplərinə olan uyğunlaşmalarıyla elm adamlarını heyran etməkdədirlər. Bu canlılar heç bir sınama-yanılma etmədən, havadakı aerodinamika qüvvənin ən mükəmməl şəkildə öhdəsindən gələrək uçarlar. Ayədə quşların uçuşu üçün “musahharatin” sözünün istifadə edilməsi son dərəcə hikmətlidir. Çünki bu söz “tabeliyinə girmişlər, müəyyən bir hədəfə məcburən sövq edilmişlər, bir şeyi etmək məcburiyyətində buraxılmışlar, əmr altına alınmışlar, boyun əydirilmişlər, xidmətinə verilmişlər, (Allahın) özünə bağlanmışlar, (Allahın) qanunlarına boyun əydirilmişlər” mənalarını verməkdədir. Bu baxımdan ayədə aerodinamika qüvvəsi quşların uçuşu üzərindəki təyin edici təsirinə işarə etməsi mümkündür (doğrusunu Allah bilir).

Görünüşə görə quşların uçuşunu məcbur edən heç bir səbəb yox kimi görünməkdədir, halbuki aerodinamika qanununa görə, havada uçan hər hansı bir cisim bir çox fərqli qüvvənin təsirinə məruz qalır. Bunlardan ən bilinən qüvvələr; cazibə qüvvəsi, itələmə qüvvəsi, sürtünmə qüvvəsi (müqavimət qüvvəsi), qaldırma qüvvəsidir. Nəticə olaraq müəyyən bir səviyyədə uçuşun meydana gələ bilməsi üçün, bu qüvvələrin tarazlıqda olması lazımdır. Məsələn cazibə qüvvəsi digər qüvvələrə üstün gəlirsə, quş yerə düşər. Bu baxımdan ayədə keçən söz, quşların uçuş əsnasında təzyiq altındakı vəziyyətlərini ən gözəl şəkildə ifadə etməkdədir. Aerodinamika, uçuş mexanikası kimi elmlərin var olmadığı bir dövrdə, Quranda bu cür detallı məlumatları əhatə edən ifadələrin olması, bir daha Quranın İlahi bir kitab olduğunu ortaya qoymaqdadır.

Quşların uçuşundakı aerodinamika mükəmməlliyi ilə yanaşı köç etmək üçün qət etdikləri minlərlə kilometrlik səyahətləri də elm adamlarının araşdırma mövzusudur. Dövrümüzdə ornitoloqlar quşların hərəkətlərinin sanki proqramlaşdırılmış olduğu nəticəsinə gəlmişlər. Bala quşların əvvəldən heç bir təcrübəsi və ya rəhbəri olmadan, uzun və çətin səfərlər edə bilmələri bunun ən açıq nümunəsidir. Ayədə keçən “musahharatin” sözünün “müəyyən bir hədəfə zorla sövq edilmişlər, əmrə tabe qılınmışlar, əmr altına alınmışlar, ələ keçirilmişlər, boyun əydirilmişlər” kimi mənaları, quşların onlara verilən əmrə əməl edərək, özləri üçün təyin olunan istiqaməti izlədiklərini açıq şəkildə ortaya qoymaqdadır. Quşların uçuşunda ağıl və şüur olmadan bu canlılar tərəfindən əldə edilə bilməyən hesablamalar vardır. Bu gün elm adamları arasında quşlardakı bu fövqəladə qabiliyyətlərin əvvəldən “proqramlaşdırılmış” olduğu fikri qəbul görməkdədir. Bu vəziyyət “Science” jurnalında nəşr olunan bir məqalədə belə deyilir:

Gənc quşların, onlara neçə gün və ya gecə və hansı istiqamətdə uçmalı olduqlarını söyləyən daxili köç proqramları ilə təchiz olduğuna dair güclü dəlillər var.¹ René Dekart Universitetindən prof. Pierre Jean Hamburger, “La Puissance et la Fragilité” (Güclü və kövrək) adlı kitabında Sakit okeanında yaşayan fırtına quşunun qət etdiyi 24.000 kilometrlik fövqəladə səfərini bu ifadələrlə izah etməkdədir: Yola çıxdığı nöqtə Avstraliya sahilidir. Oradan Cənuba Sakit okeanına doğru uçar, sonra Şimala dönər və bir müddət istirahət edə biləcəyi Berinq dənizinə çatana qədər Yaponiya sahilləri boyunca uçar. Bu fasilədən sonra yenidən yola çıxar və bu səfər Cənuba yönələr. Amerikanın Qərb sahilini keçərək Kaliforniyaya çatar. Oradan da başladığı nöqtəyə geri dönmək üçün Sakit okeanı təkrar keçər. Hər il, “8” şəkli çəkərək qət etdiyi bu 15.000 millik (24.000 km) səfərin marşrutu da, tarixi də əsla dəyişməz. Bəhs etdiyimiz səfər, tam altı ay davam edər və hər zaman sentyabr ayının 3-cü həftəsində, tam altı ay əvvəl tərk etdiyi adada, altı ay əvvəl tərk etdiyi yuvada sona çatar. Bundan sonrası isə daha da heyrətvericidir: Döndükdən sonra quşlar yuvalarını təmizləyər, cütləşər və oktyabrın son on günü boyunca yalnız yumurtlayarlar. İki ay sonra kiçik balalar yumurtadan çıxar, sürətlə böyüyər və valideynləri o böyük səfərlərinə çıxana qədər üç ay bəslənərlər. İki həftə sonra isə; yəni aprel ayının ortalarında, gənc quşların öz dövrlərinə başlamaq üzrə qanadlanma sıraları gəlmişdir. Heç bir bələdçiləri olmadan, yuxarıda izah edilən marşrutun eynisini izləyərlər. Bunun açıqlaması çox dəqiqdir: Bu quşlar yumurtanın içindəki irsi xüsusiyyətləri köçürən təchizat içində, belə bir səfər üçün lazımlı olan bütün təlimatlara sahib olmalıdırlar. Bəzi insanlar, bu quşların gedib qayıtma səfərləri boyunca Günəş və ulduzlar tərəfindən və ya yolları üzərində hakim olan küləklərlə istiqamətləndirildiklərini iddia edə bilərlər. Ancaq bu faktorların, səfərin coğrafi və xronoloji müəyyənliyinə təsir etmədiyi aydındır.²

Prof. Peter Berthold, quş köçünü 20 il araşdırmış məşhur araşdırmaçı və eyni zamanda Almaniyadakı Maks Plank İnstitutunun Vogelwarte Radolfzell Ornitoloji (Quş elmi) Araşdırma mərkəzinin başçısıdır. Quşların köçləri ilə əlaqədar bunları ifadə etməkdədir:

Hər il təxminən 50 milyard quş bütün dünyanı əhatə edən bir yol şəbəkəsi içərisində köç səfərini reallaşdırmaqdadır. Bəzən on minlərlə kilometr yol qət edərək, qitələrdən və okeanlardan keçən köçəri quşlar bu işi elə yaxşı edərlər ki, ən geniş çöllərdən və dənizlərdən, ən yüksək dağlar və buz sahələrindən çarpazlama keçərlər... Köçəri quşların müvəffəqiyyətli köç üçün əhatəli, detallı və doğuşdan gələn “kosmos-zaman” proqramları vardır. Bu tərz proqramlaşdırma çox açıq bir şəkildə gənc və təcrübəsiz quşların belə, yetkinlərin bələdçiliyi olmadan köç etmələrini mümkün edər... Quşlar bunu “vektor naviqasiya” sayəsində edərlər: Genetik olaraq əvvəldən qərarlaşdırılmış köç istiqaməti və yenə əvvəldən qərarlaşdırılmış zaman planından ibarət olan vektora baxaraq bunu edərlər... Bunu başlama zamanlarının genetik faktorlarla proqramlaşdırılması təqib edər. Görəsən quşlar özlərinə xas qışlama yerlərinə çata bilmələri üçün köç etmələri lazım olan istiqaməti necə bilməkdədirlər?.. Köçəri quşlar təcrübə qəfəsləri ilə başlama nöqtələrindən başqa bir yerə aparılsalar və daha əvvəl heç köç etməmiş olsalar belə, olduqca maraqlı bir şəkildə normal köçəri quşlarınkına praktik mənada bənzər bir şəkildə istiqamət seçimlərini sərgiləmişlər. İndi bu silsilə təcrübə, köç istiqamətinin genetik olaraq qərarlaşdırılmış olduğunun dəlilini təqdim etməkdədir... Aydın olan bu yönlü dəyişikliklər əsasən daxili olaraq proqramlaşdırılmışdır.... Doğuşdan sahib olduqları köç fəaliyyəti modeli ilə quşlar, genetik olaraq qərarlaşdırılmış bir köç proqramına sahib olarlar. Bu proqram, genetik olaraq qərarlaşdırılmış köç istiqamətləri ilə birləşdiyində, yuxarıda bəhs edildiyi kimi ən təcrübəsiz quşlar belə, əvvəldən bilməyəcəkləri qışlama yerlərinə hələ ilk dəfə köç edərkən belə onları “avtomatik olaraq” istiqamətləndirməkdədir.³

Ən çox zədə dözən təyyarələrdən olan Moskito təyyarələri kontrplak lövhələrinin sıxışdırılması ilə istehsal olunmuşdur.

Nəticə olaraq, elm adamları tam olaraq izah gətirə bilməməklə birlikdə, köçlərin əvvəldən proqramlaşdırılmış, doğuşdan etibarən var olan davranışlar olduğunu qəbul etməkdədirlər. Minlərlə kilometr sürən uçuşlar, bu uçuşlar üçün əvvəldən edilən hazırlıqlar, uçuş sırasındakı istiqamət tapma və naviqasiya qabiliyyətləri, bütün bunlar ayədə də diqqət çəkildiyi kimi Uca Rəbbimizin vəhyi ilə reallaşmaqdadır. Quranda verilən bütün məlumatların elmi təsdiqi, Quranın bu elmləri yaradan Allahın vəhyi olduğunu göstərən əhəmiyyətli dəlillərdən biridir.