1965Böyük partlayış: yoxdan yaradılış
XX əsrin ortalarına qədər elm aləmi kainatın əzəldən var olduğunu düşünürdü. Bu gün isə kainatın bir başlanğıcı olduğu və vahid nöqtədən “ayrılaraq” yarandığı sübut olunub.
“Ənbiya” surəsi, 30
1929Genişlənən kainat
Astronomiyanın hələ inkişaf etmədiyi bir dövrdə nazil olan Quranda kainatın genişləndiyi bildirilir. Elm bu həqiqəti yalnız 1929-cu ildə müşahidə ilə təsdiqləyə bildi.
“Zariyat” surəsi, 47
Kainatın sonu və “Biq krənç”
Qeyd etdiyimiz kimi, kainatın yaradılması “Biq bənq” deyilən böyük partlayışla başlayıb. Həmin dövrdən indiyə qədər də kainat genişlənməkdədir.
“Ənbiya” surəsi, 104İsti tüstüdən yaradılış
Bu gün alimlər ulduzların isti qaz buludundan meydana gəldiyini bildirirlər. İsti qaz kütləsindən meydana gəlmək həm də kainatın yaradılması ilə əlaqədardır. Kainatın yaradılışı barədəki bu elmi kəşfləri Quran da təsdiq edir:
“Fussilət” surəsi, 10-11
Göylərlə yerin bir-birindən ayrılması
Ayənin “bitişik” mənasına gələn “ratq” kəlməsi ərəb dilində “bir-biri ilə bitişik”, “ayrılmaz bir vəziyyətdə”, “bütünləşmiş” mənalarına gəlir. Yəni bu söz vahid bir tam halında, bütöv olan iki maddəni ifadə etmək üçün işlədilir.
“Ənbiya” surəsi, 30
Göylərlə yerin arasında olanların yaradılışı
Quranda göylərin, yerin və onların arasında olanların yaradılması ilə bağlı müxtəlif ayələr var:
“Hicr” surəsi, 85
Kainatdakı mükəmməl müvazinət
Kainatdakı milyardlarla ulduz və qalaktika onlar üçün mükəmməl tarazlıqda təyin edilmiş oxları ətrafında hərəkət edirlər.
“Mülk” surəsi, 3-4
1961Kainatdakı incə tənzimləmə və müvazinət
Quranda Allahın hər şeyi bir ölçü ilə yaratdığı və göyü ucaldıb “tərəzini” qoyduğu bildirilir. XX əsrdə fiziklər kainatın həyat üçün heyrətamiz dəqiqliklə “incə tənzimləndiyini” kəşf etdilər.
“Rəhman” surəsi, 7-9
Günəşin, Ayın və ulduzların quruluşlarındakı müxtəliflik
Məlum olduğu kimi, Günəş öz sistemindəki işığın yeganə mənbəyidir. Astronomlar Ayın işığın mənbəyi olmadığını, onun yalnız Günəşdən qəbul etdiyi işığı əks etdirdiyini texnoloji imkanların inkişaf etməsi sayəsində kəşf ediblər.
“Nəbə” surəsi, 12-13
1783Orbitlər və dövr edən kainat
Quranda Günəşin və Ayın hər birinin öz orbitində “üzdüyü”, Günəşin isə müəyyən bir hədəfə doğru axıb getdiyi bildirilir. Bu həqiqətləri yalnız müasir astronomiya ortaya çıxardı.
“Ənbiya” surəsi, 33Günəşin hərəkət istiqaməti
Quranda Günəşdən və Aydan bəhs edilərkən onların hər birinin özünəməxsus orbitinin olması qeyd edilir:
“Ənbiya” surəsi, 33
Ayın orbiti
Ayın orbiti başqa planetl��rin peykləri kimi düz orbitdə hərəkət etmir. Ay orbitində dövr edərkən bəzən Yer kürəsinin qarşısına, bəzən arxasına keçir.
“Yasin” surəsi, 39-40
Ay ilinin hesablanması
Yuxarıdakı ilk ayədə Allah Ayın insanlar üçün illərin hesablanmasında bir ölçü olacağını aydın şəkildə bildirmişdir.
“Yunus” surəsi, 5Cazibə qüvvəsi və orbitvari hərəkətlər
Yuxarıdakı ayələrdə bu kəlmələr cazibə qüvvələrindən qaynaqlanan orbitvari hərəkətləri tam olaraq tərif edir.
“Təkvir” surəsi, 15-16
Yer kürəsinin və kosmosun diametrləri
Yuxarıdakı ayədə «bucaqlar» kimi tərcümə olunan sözün əsli ərəb dilində «əqtar» deyə ifadə edilir. «Əqtar» ərəb dilində diametr mənasına gələn «qutur» kəlməsinin cəmidir, göylərin və Yerin çoxlu diametrinin olduğunu ifadə edir.
“Rəhman” surəsi, 33
Atmosferin təbəqələri
Quran ayələrində kainat haqqında verilən məlumatlardan biri də göyün yeddi təbəqə olaraq təşkil edilməsi məsələsi ilə bağlıdır:
“Bəqərə” surəsi, 29
1958Qorunan tavan və yeddi qat göy
Quranda göyün “qorunub saxlanılan bir tavan” olduğu və yeddi qat halında yaradıldığı bildirilir. XX əsrdə atmosferin həm qatlı quruluşu, həm də həyatı qoruyan funksiyaları kəşf edildi.
“Ənbiya” surəsi, 32
Göy üzünün tavan edilməsi
Yuxarıdakı ayədə “göy üzü” kəlməsi ərəb dilində “əssəməə binaən” şəklində ifadə olunub. Bu kəlmə “qübbə”, “tavan” mənaları ilə birlikdə bədəvi ərəblər tərəfindən istifadə edilən çadıra oxşayan bir örtük mənasına da gəlir.
“Bəqərə” surəsi, 22
1925Qaytaran göy
Tariq surəsində göyə “qaytaran” xüsusiyyəti ilə and içilir. Bu gün bilirik ki, atmosferin hər qatı ona çatanı ya yerə, ya da kosmosa geri qaytarır.
“Tariq” surəsi, 11
1957Dəmirdəki böyük sirr
Quranda dəmirin “endirildiyi” bildirilir. Müasir astronomiya göstərdi ki, Yerdəki dəmir burada yaranmayıb — kosmosdakı nəhəng ulduzlardan gəlib.
“Hədid” surəsi, 25
Zamanın nisbiliyi
Zamanın nisbiliyi mövzusu bu gün tam isbat edilmiş elmi bir həqiqətdir. Ancaq bu həqiqət XX əsrin əvvəllərində Albert Eynşteynin nisbilik ifadəsi ilə ortaya çıxıb.
“Həcc” surəsi, 47
Altı gündə yaradılış
Quranla müasir elm arasındakı uyğunluğun bir nümunəsi də özünü kainatın yaşı məsələsində büruzə verir. Kosmoloqlar kainatın yaşının 16-17 milyard il olduğunu hesablayıblar. Quranda isə bütün kainatın 6 günə yaradıldığı açıqlanır.
“Bəqərə” surəsi, 255
Alın yazısı (tale, qısmət, qədər) həqiqəti
ABŞ-ın Kaliforniya Universitetinin neyrofizioloqlarından olan professor Benjamin Libet 1973-cü ildə apardığı təcrübələr nəticəsində bütün qərar və seçimlərimizin əvvəlcədən müəyyənləşdirildiyini, şüurun isə hər şey baş verib…
“İnsan” surəsi, 30
Yaradılışdakı cütlər
Erkəklik-dişilik “cüt” ifadəsinə uyğundur, amma bununla yanaşı, ayədə qeyd olunan “bilmədiklərindən” ifadəsi daha geniş mənanı ehtiva edir. Həmçinin biz ayənin işarə etdiyi mənalardan biri ilə bu gün də qarşılaşırıq.
“Yasin” surəsi, 36
Atomun daxilindəki hissəciklər
Yunan filosofu Demokrit məşhur atom nəzəriyyəsini inkişaf etdirəndən sonra insanlar maddənin atom deyilən çox kiçik, bölünməyən və yox edilə bilməyən hissələrdən ibarət olduğuna inanmağa başlamışdılar.
“Səba” surəsi, 3
Qara deşiklər
XX əsrdə kainatdakı göy cisimləri ilə əlaqədar çoxlu yeni kəşflər oldu. Dövrümüzdə hələlik yenicə aşkarlanmağa və öyrənilməyə başlanan bu cisimlərdən biri də qara deşiklərdir.
“Vaqiə” surəsi, 75-76
1967Döyünən ulduzlar: pulsarlar
Tariq surəsində “Tariq”ə — qapını döyən və zülməti yaran parlaq ulduza and içilir. 1967-ci ildə kəşf olunan pulsarlar məhz ritmik “döyüntü” siqnalları göndərən ulduzlardır.
“Tariq” surəsi, 1-3
Sirius ulduzu
Quranda qeyd edilən bəzi qavramlar XXI əsrin elmi nailiyyətləri ilə tədqiq ediləndə qarşımıza bir Quran möcüzəsi kimi çıxır. Bunlardan biri «Nəcm» surəsinin 49-cu ayəsində qeyd edilən Sirius ulduzudur:
“Nəcm” surəsi, 49
İşıq və qaranlıqlar
Məlum olduğu kimi, ətrafda işıq olmasa, insanın onu əhatə edənləri, yəni ətrafındakıları adi gözlə görməsi mümkün deyil. Ancaq bizim görə bildiyimiz işıq bu işığı yayan enerjinin çox kiçik bir hissəsidir.
“Ənam” surəsi, 1
Alov olmayan yanma
Ampula ayədəki təriflərə çox uyğun gələn, şüşənin içində ulduz kimi parıldayan və işıq saçan bir cisimdir.
“Nur” surəsi, 35
Dünyanın cazibə qüvvəsi
Yuxarıdakı ayədə “məskunlaşma yeri” olaraq tərcümə olunan “kifaten” sözü, “canlıların, yerlər; üzərində şeylər yığılan; toplanan yer” (kifaten) Ərəb dilində “kefete” kökündən törəmişdir və “yığmaq, özünə çəkmək, əhatə etmək”…
“Mürsəlat” surəsi, 25
Atomun möhkəmliyi və elektron orbıtalları
Yuxarıdakı ayədə bütün maddələrin təməl daşı olan atomun möhkəmliyinə və atomların elektron orbitallarına işarə edilmiş ola bilər.
“Nəml” surəsi, 88
Toxunmuş səma
Yuxarıdakı ayədə “təchiz edilmiş” olaraq tərcümə olunan “elhubuk” sözü “habeke” feilindən törəmişdir. Bu feil isə “bir şeyi yaxşı və möhkəm toxumaq; hörmək; möhkəm bağlamaq, yaxşı şəkildə düyünləmək; tərtib etmək” mənalarını…
“Zariyat” surəsi, 7
Səmadakı qırmızı gül: Rosetta Nebula
Yuxarıdakı ayədəki “qıpqırmızı gül” olduğu zaman ifadəsinin ərəbcəsi “verdeten ke eddihani”dir. Bu ifadə ilə səmada yaranan görüntü, qırmızı rəngdə bir gülə bənzədilməkdədir.
“Rəhman” surəsi, 37
Günəş mərkəzli sistem
Ayədə gecə və gündüz meydana gəlməsi üçün Dünyanın hərəkəti, qabığın sarılmasında olduğu kimi, “yumru cismi əhatə edib örtmək” mənasını verən “təkvir” feilindən törəmiş “yukevviru” sözü ilə təsvir edilməkdədir.
“Zumər” surəsi, 5
Kvazar və qravitasiya linza təsiri
Cisim qravitasiya linza təsiri ilə olması gərəkən yerdə deyil, fərqli mövqelərdə və birdən artaq sayda görünür.
“Nur” surəsi, 35
Günəş müəyyən müddət sonra sönəcək
Günəşin səthində təxminən beş milyard ildir heç dayanmadan reallaşan kimyəvi NASAnın çəkdiyi bu peyk fotoşəkilində Günəş görülür. Günəşin üzərində parlaq görünən yerlər maqnit sahəsinin ən güclü olduğu hissələrdir.
“Yasin” surəsi, 38
Günəşin hidrogen və helium tərkibi
Günəşin 70%-i hidrogen (H), 28%-i də helium (He) atomlarından meydana gəlməkdədir. Geri qalan digər maddələrin hamısı 2%dən daha az nisbətlərdədir.
“Bəqərə” surəsi, 255