“Yasin” surəsi, 38
Günəş müəyyən müddət sonra sönəcək
Günəşin səthində təxminən beş milyard ildir heç dayanmadan reallaşan kimyəvi NASAnın çəkdiyi bu peyk fotoşəkilində Günəş görülür. Günəşin üzərində parlaq görünən yerlər maqnit sahəsinin ən güclü olduğu hissələrdir.
وَٱلشَّمْسُ تَجْرِى لِمُسْتَقَرٍّۢ لَّهَا ۚ ذَٰلِكَ تَقْدِيرُ ٱلْعَزِيزِ ٱلْعَلِيمِ ٣٨
Günəş də özü üçün (təsbit edilmiş) yerə axıb getdiyi zaman. Bu, Qüdrətli, Bilən Allahın təqdiridir.
Günəşin səthində təxminən beş milyard ildir heç dayanmadan reallaşan kimyəvi NASAnın çəkdiyi bu peyk fotoşəkilində Günəş görülür. Günəşin üzərində parlaq görünən yerlər maqnit sahəsinin ən güclü olduğu hissələrdir. ilə müəyyən zamandan sonra bu reaksiyalar sona çatacaq və günəş enerjisini itirərək tamamilə sönəcək. Yuxarıdakı ayədə də Günəşin enerjisinin (doğrusunu Allah bilir).

Ayədə keçən “mustakarrin” sözü təyin olunmuş bir yer və ya təyin olunmuş bir zaman mənasını ehtiva edər. “Axıb gedir” olaraq tərcümə olunan “tecri” sözü isə “hərəkət edər, tələsik edər, dövr edər, gəzər, üsul izlər, yol qət edər, cərəyan edər, axar” mənalarını verməkdədir. Sözlərin mənalarından Günəşin sabit qalacağı məkan və zamana doğru hərəkətini davam etdirdiyi, ancaq bu hərəkətin əvvəldən təyin olunmuş bir zamana qədər sürəcəyi aydın olmaqdadır. Necə ki, qiyamət günü ilə əlaqədar təriflərdəki “Günəş, sarınacağı zaman” (Təkvir surəsi, 1) ayəsiylə də belə bir zamanın olacağı bildirilməkdədir. Bunun vaxtı isə yenə Allah Qatında müəyyəndir.
Ayədə Allahın “təqdiri” olaraq tərcümə edilən “takdiyru” sözü isə, “təyin etmə, qədərini çəkmə, hökm etmə, ölçüb biçmə, nizamlama, ölçüyə salma” mənalarını verməkdədir. Yasin surəsinin 38-ci ayəsindəki bu ifadə ilə də Günəşin ömrünün Allahın təyin etdiyi bir müddət ilə məhdud olduğu bildirilməkdədir. Quranda bu mövzuyla əlaqədar digər ayələrdən bəziləri belədir:
ٱللَّهُ ٱلَّذِى رَفَعَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍۢ تَرَوْنَهَا ۖ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ كُلٌّۭ يَجْرِى لِأَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۚ يُدَبِّرُ ٱلْأَمْرَ يُفَصِّلُ ٱلْءَايَٰتِ لَعَلَّكُم بِلِقَآءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ ٢
Gördüyünüz göyləri dirəksiz yüksəldən, sonra da Ərşə ucalan, müəyyən vaxta qədər göydə hərəkət edən günəşi və ayı əmrinə tabe edən Allahdır. O, işləri yoluna qoyur və ayələrini belə izah edir ki, bəlkə Rəbbinizlə qarşılaşacağınıza yəqinliklə inanasınız.
يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ كُلٌّۭ يَجْرِى لِأَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ ٱلْمُلْكُ ۚ وَٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِهِۦ مَا يَمْلِكُونَ مِن قِطْمِيرٍ ١٣
O, gecəni gündüzə, gündüzü də gecəyə qatır. O, günəşi və ayı ram etmişdir. Onların hər biri müəyyən olunmuş vaxtadək hərəkət edir. Bu sizin Rəbbiniz olan Allahdır. Mülk Onundur. Sizin Ondan başqa yalvardıqlarınız xurma çəyirdəyinin pərdəsinə belə sahib deyillər.
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِٱلْحَقِّ ۖ يُكَوِّرُ ٱلَّيْلَ عَلَى ٱلنَّهَارِ وَيُكَوِّرُ ٱلنَّهَارَ عَلَى ٱلَّيْلِ ۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ كُلٌّۭ يَجْرِى لِأَجَلٍۢ مُّسَمًّى ۗ أَلَا هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْغَفَّٰرُ ٥
O, göyləri və yeri bir həqiqət kimi yaratmışdır. O, gecəni gündüzə bürüyür, gündüzü də gecəyə bürüyür. O, günəşi və ayı ram etdi. Onların hər biri müəyyən olunmuş vaxtadək hərəkət edir. O, Qüdrətlidir, Bağışlayandır.
Yuxarıdakı ayələrdə keçən “musemmen” sözü ilə də Günəşin hərəkət müddətinin “müəyyən” olduğu bildirilməkdədir. Günəşin sonu ilə əlaqədar elmi izahlarda, Günəşin hər saniyə 4 milyon ton maddə istifadə edərək enerjiyə çevirdiyi, bu yanacaq bitdiyində də Günəşin ömrünü tamamlayacağı təsvir edilməkdədir.1 Günəşdən gələn istilik və işıq, hidrogen nüvələrinin parçalanma üsulu ilə birləşərək heliuma çevrilməsi əsnasında, istifadə edilən maddənin yerinə ortaya çıxan enerjidir. Bu səbəbdən Günəşin enerjisi (qısacası ömrü) də bu yanacağın sona çatması ilə bitəcək (doğrusunu Allah bilir). Arizona Universitetindən Professor William Arnett, bizə ən yaxın ulduz olan Günəşin ölümünü belə açıqlamaqdadır:

...Günəş yavaş-yavaş öləcək. Bir ulduzun nüvəsi içinə çökərkən, zaman içində ehtiva etdiyi helium atomlarını alovlandıracaq qədər istilik qazanar. Helium atomları nüvə əriməsi ilə birləşərək, karbon meydana gətirərlər. Helium qaynaqları tükəndiyində nüvə təkrar çökər və atmosferi partlayar. Günəş, nüvəsini üçüncü dəfə alovlandıracaq qədər böyük kütləyə sahibi deyil. Bu səbəbdən genişlənməyə davam edər və atmosferini silsilə partlamalar nəticəsində itirər... Quruyan nüvəsi nəticədə ağ bir cırtdan planet meydana gətirər; karbon və oksigendən meydana gələn, Dünya böyüklüyündə böyük bir almaz kimidir. Bu nöqtədən sonra Günəş zamanla solacaq, gedərək işığı qaralacaq və sonunda tamamilə sönəcək.2 “National Geographic” televiziya kanalının yayımladığı “Günəşin ölümü” adlı sənədli filmdə də mövzu ilə əlaqədar bunlar təsvir edilməkdədir: (Günəş) İstilik istehsal edər və planetimizdə həyatın davamını təmin edər. Lakin insanlar kimi Günəşin də məhdud bir ömrü vardır. Ulduzumuz yaşlandıqca gedərək daha çox istilənərək genişləyəcək, beləcə okeanlarımızı buxarlaşdıracaq və Yer planetindəki bütün həyatı öldürəcək. Günəş zaman içərisində daha çox isinər və daha sürətli yanacaq sərf edər. Bu da Dünya üzərində istiliyin artmasına və nəticədə canlı həyatın sona çatmasına, okeanların buxarlaşmasına və bütün bitkilərin ölməsinə gətirib çıxaracaq... Günəş genişləyəcək, qırmızı nəhəng bir ulduza çevriləcək və yaxınındakı planetləri də udacaq... Ən sonunda isə büzülərək ağ bir cırtdan planetə çevriləcək.3
Elm adamları Günəşin quruluşunu və içində meydana gələn hadisələri ancaq son əsrlərdə kəşf etmişlər. Bundan əvvəl Günəşin enerjisini haradan qazandığı, Günəşin necə işıq və istilik yaydığı kimi hadisələr bilinən məlumatlar deyildi. Quranda 14 əsr bundan qabaq, bu cür nəhəng bir kütlənin enerjisinin tükənərək bir gün sona çatacağını bildirilməsi, üstün bir elmin varlığını göstərməkdədir. Hər şeyi əhatə edən bu məlumat, Uca Rəbbimizin elmidir. Quranda bir ayədə belə bildirilməkdədir:
وَحَآجَّهُۥ قَوْمُهُۥ ۚ قَالَ أَتُحَٰٓجُّوٓنِّى فِى ٱللَّهِ وَقَدْ هَدَىٰنِ ۚ وَلَآ أَخَافُ مَا تُشْرِكُونَ بِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَشَآءَ رَبِّى شَيْـًۭٔا ۗ وَسِعَ رَبِّى كُلَّ شَىْءٍ عِلْمًا ۗ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ ٨٠
...Rəbbim elmi ilə hər şeyi əhatə etmişdir. Məgər düşünüb ibrət almayacaqsınız?
İstinadlar
- Matt Williams, What his the Lifə Cycle of the Təqdim et?, Universe Today, https://www.universetoday.com/18847/life-of-the-sun/ ↩
- “Street lights of eternity”, The Telegraph India, Shubhobroto Ghosh, 3 mart 2008, https://www.telegraphindia.com/1080303/jsp/knowhow/story_… ↩
- “Death of the Sun”, National Geographic Channel, 20 mart 2006, director: Rabinder Minhas, hissə nömrə 25, sezon nömrə 3 ↩


